IKE czy IKZE – które konto emerytalne wybrać, aby płacić niższe podatki?

System emerytalny w Polsce opiera się na kilku filarach, z których trzeci jest całkowicie dobrowolny i zależy od indywidualnych decyzji każdego obywatela. W ramach tego filaru kluczową rolę odgrywają dwa produkty: Indywidualne Konto Emerytalne (IKE) oraz Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE). Choć oba rozwiązania służą gromadzeniu kapitału na jesień życia, oferują zupełnie inne korzyści podatkowe. Wybór między nimi zależy od tego, czy priorytetem jest natychmiastowa ulga w podatku dochodowym, czy też zwolnienie z podatku od zysków kapitałowych w przyszłości.

Mechanizm działania i korzyści płynące z IKE

Indywidualne Konto Emerytalne (IKE) to produkt, którego główną zaletą jest zwolnienie z 19-procentowego podatku od zysków kapitałowych, znanego powszechnie jako podatek Belki. W przypadku standardowych lokat bankowych lub kont oszczędnościowych, bank automatycznie pobiera niemal jedną piątą wypracowanego zysku. Korzystając z IKE, cała wypracowana kwota pozostaje na koncie klienta.

Warunkiem skorzystania z tej ulgi jest utrzymanie środków na rachunku do momentu osiągnięcia 60 roku życia (lub 55 roku życia w przypadku nabycia uprawnień emerytalnych). Dodatkowo należy dokonywać wpłat na IKE w co najmniej pięciu dowolnych latach kalendarzowych lub wpłacić ponad połowę wartości środków nie później niż na pięć lat przed dniem złożenia wniosku o wypłatę. IKE jest zatem rozwiązaniem dla osób, które chcą, aby ich oszczędności pracowały na pełnych obrotach bez obciążeń podatkowych w trakcie trwania inwestycji.

Zalety IKZE – zwrot podatku już teraz

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE) działa na innej zasadzie i oferuje korzyść podatkową dostępną niemal natychmiast. Kwoty wpłacone na IKZE w danym roku kalendarzowym można odliczyć od podstawy opodatkowania w rocznym zeznaniu PIT. Oznacza to, że osoby rozliczające się według skali podatkowej (stawki 12% lub 32%) oraz przedsiębiorcy na podatku liniowym (19%) mogą otrzymać wymierny zwrot z urzędu skarbowego.

Wysokość zwrotu zależy od progu podatkowego, w którym znajduje się oszczędzający. Im wyższe zarobki i wyższa stawka podatku, tym większa korzyść z posiadania IKZE. Należy jednak pamiętać, że wypłata środków z IKZE po osiągnięciu 65 roku życia wiąże się z koniecznością zapłaty zryczałtowanego podatku dochodowego w wysokości 10%. Jest to jednak stawka zazwyczaj znacznie niższa niż te, które obowiązują w trakcie aktywności zawodowej.

Roczne limity wpłat – o czym trzeba pamiętać?

Zarówno IKE, jak i IKZE posiadają ustawowo określone limity wpłat, które zmieniają się każdego roku. Limity te są uzależnione od prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Wprowadzenie ograniczeń wynika z faktu, że państwo oferuje znaczące ulgi podatkowe, więc chce limitować wielkość kapitału objętego preferencjami.

Warto wiedzieć, że limitu nie trzeba wykorzystywać w całości. Można wpłacać mniejsze kwoty, dostosowane do aktualnych możliwości finansowych. Środki niewykorzystane w danym roku nie przechodzą jednak na rok następny – prawo do skorzystania z limitu za dany okres bezpowrotnie wygasa z końcem grudnia. Dla osób prowadzących działalność gospodarczą przewidziano wyższy limit wpłat na IKZE, co czyni ten produkt szczególnie atrakcyjnym dla samozatrudnionych.

IKE czy IKZE – co wybrać w pierwszej kolejności?

Decyzja o wyborze konkretnego konta powinna być poprzedzona analizą aktualnej sytuacji finansowej.

• IKZE jest wyborem optymalnym dla osób o wysokich dochodach, znajdujących się w drugim progu podatkowym (32%), ponieważ ich zwrot z PIT będzie najwyższy. Jest to również świetne rozwiązanie dla przedsiębiorców szukających legalnych kosztów.
• IKE wydaje się lepszym rozwiązaniem dla osób, które planują wypłatę środków nieco wcześniej (już po 60 roku życia) oraz dla tych, którzy spodziewają się bardzo wysokich stóp zwrotu z inwestycji – brak podatku Belki przy dużym zysku jest niezwykle opłacalny.

Nic nie stoi na przeszkodzie, aby posiadać oba te konta jednocześnie. Łączenie korzyści z IKE i IKZE pozwala na maksymalizację oszczędności podatkowych zarówno w krótkim, jak i długim terminie.

Dostępność środków przed emeryturą

Częstą obawą przed założeniem konta emerytalnego jest lęk o zamrożenie gotówki na wiele lat. W rzeczywistości oba produkty oferują możliwość wcześniejszego wycofania pieniędzy, co nazywa się zwrotem.

W przypadku IKE można wycofać całość lub część środków w dowolnym momencie. Wiąże się to jednak z koniecznością zapłacenia zaległego podatku Belki (19%) od wypracowanego zysku. W przypadku IKZE możliwy jest jedynie zwrot całkowity (nie można wypłacić tylko części pieniędzy). Wypłacona kwota zostanie doliczona do dochodu w danym roku i opodatkowana zgodnie ze skalą podatkową, co może być bolesne, jeśli spowoduje wejście w wyższy próg podatkowy.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Czy można przenieść IKE z jednego banku do drugiego?

Tak, jest to możliwe w ramach tzw. wypłaty transferowej. Można zmienić instytucję finansową bez utraty uprawnień do ulgi podatkowej. Warto jednak sprawdzić, czy obecny bank nie pobiera opłaty za transfer środków w pierwszym roku od założenia konta.

Czy środki na IKE i IKZE są dziedziczone?

Tak, środki zgromadzone na tych kontach podlegają dziedziczeniu. Co więcej, osoby dziedziczące są zwolnione z podatku od spadków i darowizn oraz z podatku od zysków kapitałowych, jeśli zdecydują się przenieść te środki na własne konto emerytalne (IKE lub IKZE).

Ile kont IKE i IKZE można posiadać?

Zgodnie z przepisami, jedna osoba może posiadać tylko jedno konto IKE oraz tylko jedno konto IKZE. Można jednak swobodnie wybierać formę oszczędzania – od bezpiecznych lokat w banku, przez fundusze inwestycyjne, aż po rachunki maklerskie.